Należymy do grupy Neuca Logo
Należymy do grupy Neuca Logo EU

Współczesna telemedycyna: ważne statystyki oraz dalsze wyzwania

Telemedycyna Polska SA bierze czynny udział w transformacji usług medycznych, oferując dostępność, dbając o bezpieczeństwo oraz jakość opieki. Postanowiliśmy przedstawić skalę rozwoju digitalizacji medycyny. W tym artykule prezentujemy wnioski płynące z danych, które zebraliśmy, bazując na naszych oraz rynkowych badaniach. Publikację zamyka opis potencjału oraz wyzwań, które stoją przed każdym liderem w obszarze telemedycyny (a coś o tym wiemy!) 🙂


Transformacja służby zdrowia oraz świadczonych obecnie usług telemedycznych przeżywa boom na całym świecie oraz w sektorach prywatnych – w Polsce jesteśmy jeszcze na dość wczesnym etapie wdrażania technologii telemedycznych, ale konsekwentnie doganiamy międzynarodowe standardy. Coraz większa otwartość zarówno Pacjentów, jak i lekarzy na nowe technologie to trend, który rośnie globalnie. Na rynku pojawiają się podmioty, którym zależy na bezpiecznej i kompleksowej wymianie danych medycznych oraz rzetelnej informacji na temat zdrowia Pacjentów. A wszystko to wiąże się z coraz lepszym efektem terapeutycznym i kosztowym (założenia Value Based Healthcare).

Punktem wyjścia naszego opracowania były:

  • Raport Future Health Index (FHI), Philips, 2019 – w tym raporcie wśród 15 krajów z 5 kontynentów, po raz pierwszy znalazła się również Polska! 🙂
  • Telemedycyna w oczach Polaków, BIOSTAT, maj 2019
  • Jak skutecznie wykorzystać potencjał telemedycyny w polskim systemie ochrony zdrowia? Fundacja Telemedyczna Grupa Robocza (TGR), Warszawa, maj 2018
  • Badanie satysfakcji Pacjentów z usługi całodobowego zdalnego monitoringu kardiologicznego (NPS przeprowadzony dla Telemedycyny Polskiej SA), lipiec, 2018
  • Bogate doświadczenia płynące ze świadczenia usługi zdalnego telemonitoringu serca oraz tele-wsparcia w zakresie zdalnego opisywania badań EKG dla placówek medycznych.

Telemedycyna – jak ją definiuje rynek oraz Pacjent

Definicja telemedycyny, z racji rosnącej popularności, może się różnić w zależności od definiującego ją uczestnika rynku. Do wielu chorujących osób nie dociera wystarczająca ilość informacji – bywają one zdawkowe, niepełne, zasłyszane gdzieś od znajomych – co może wpływać na błędne pojmowanie tego pojęcia. Tutaj warto podkreślić konieczność edukacji pracowników służby zdrowia oraz chęci udostępniania wartościowej wiedzy na temat rozwiązań telemedycznych oraz niezbędną organizację źródeł dystrybucji informacji.

Zapewne wielu dostawców rozwiązań telemedycznych, zgodzi się z definicją telemedycyny proponowaną przez American Telemedicine Association, która brzmi:

telemedycyna to użycie informacji medycznych, wymienianych między dwoma różnymi podmiotami przy użyciu komunikacji elektronicznej, w celu poprawy klinicznego stanu zdrowia pacjenta.

Opis uzupełniający powyższą definicję telemedycyny znajdziemy również w publikacji Telemedycznej Grupy Roboczej Jak skutecznie wykorzystać potencjał telemedycyny w polskim systemie ochrony zdrowia?:

W ocenie TGR telemedycyna, rozumiana jako proces opieki medycznej sprawowanej zdalnie, stanowi rozwiązanie systemowe wyraźnie wzmacniające jakość i efektywność opieki medycznej, a nie urozmaicającą tradycyjną pracę o nowinkę techniczną, jak czasem bywa odbierana.

Co więcej, najnowszy raport opublikowany przez firmę BIOSTAT potwierdza, że samo pojęcie telemedycyny jest znane coraz większej ilości osób, a edukacja jest nadal niezbędna, bowiem statystycznie co 3 badany nigdy o telemedycynie nie słyszał. Spójrzcie:

Spośród wszystkich respondentów 17,6% przyznało, że wie, czym jest telemedycyna i potrafi ją zdefiniować. Jest to o 6,6 punktu procentowego więcej niż dwa lata temu. Z kolei odsetek odpowiedzi negujących jest znacznie niższy. Podczas tej edycji do zupełnej niewiedzy o telemedycynie przyznało się 32,5% badanych, zaś dwa lata temu odsetek ten wynosił aż 56,5%.
BIOSTAT

Nasza definicja z kolei rozszerza termin telemedycyny o 3 kluczowe naszym zdaniem elementy:
narzędzia telekomunikacji oraz komunikacji elektronicznej
technologię medyczną
standardy opieki i edukację Pacjenta:

Telemedycyna to wyspecjalizowana część szeroko definiowanej teleopieki. Jest rozwiązaniem systemowym, wspierającym opiekę medyczną. Telemedycyna wykorzystuje profesjonalne narzędzia telekomunikacyjne i medyczne, dodatkowo oferując dostęp do specjalistów oraz właściwej profilaktyki i edukacji. Rozwiązania telemedyczne gwarantując wysokie standardy opieki, realnie wpływają na poprawę stanu zdrowia Pacjentów – mówi Anna Szymczak, Prezes Telemedycyny Polskiej S.A.

Świadomość uczestników systemu ochrony zdrowia

W obliczu powyższych danych, musimy zacząć mocniej akcentować rolę telemedycyny – jako czynnika wspierającego w opiece medycznej oraz w profesjonalnym świadczeniu usług medycznych – zarówno w edukowaniu Pacjentów, jak i lekarzy, co też jest w Telemedycynie Polskiej realizowane od wielu lat, będąc bardzo ważnym elementem strategii komunikacji.

Cytując raport TGR, konieczne jest [z]rozumienie przez wszystkich uczestników systemu ochrony zdrowia, czym jest telemedycyna oraz co wpłynie pozytywnie na jej postrzeganie i chęć stosowania.

Zgodnie z tym, co mówi wiceminister cyfryzacji, Wanda Buk z Ministerstwa Cyfryzacji, rozwój telemedycyny skorelowany jest z dynamicznym rozwojem najnowszych technologii i infrastruktury. Ministerstwo dąży do zwiększania świadomości obywateli, kładąc nacisk m.in. na:

  • inwestowanie w infrastrukturę technologiczną
  • edukacje obywateli
  • przystosowanie Pacjentów do życia w cyfrowym świecie

Dopiero krajowa oraz międzynarodowa świadomość tego, czym jest telemedycyna, gdzie w systemie opieki medycznej ma swoje miejsce oraz jaką pełni rolę, umożliwi jej pełny rozwój oraz przeprowadzenie głębszego dialogu z uczestnikami systemu opieki zdrowotnej.

Korzyści płynące z telemedycyny dostrzegane przez Pacjentów

Z obserwacji naszej firmy oraz z raportu TGR wynika, że świadomi Pacjenci z łatwością potrafią wymienić najważniejsze korzyści wynikające z nowych technologii używanych w medycynie. Pacjenci są ciekawi oraz otwarci na nowe telemedyczne propozycje, jak np. chęć otrzymywania e-recepty (co 3. nasz Pacjent wyraża chęć skorzystania z tej usługi).

Według naszych danych, dzięki telekonsultacjom Pacjenci korzystający z kardiologicznego zdalnego monitoringu obniżyli ilość wizyt stacjonarnych aż o 36% będąc cały czas pod opieką pracowników służby zdrowia – to realna wartość dla całego rynku medycznego w Polsce. Co więcej, nasz Zespół pracujący z Centrum Telemonitoringu Kardiologicznego dysponuje danymi, z których wynika, ze aż 70% wszystkich naszych interwencji ratuje życie Pacjentów.

Szybka pomoc oraz bezpieczeństwo

W badaniu satysfakcji (NPS) zleconym przez Telemedycynę Polską wśród Pacjentów korzystających aktywnie z usługi telemonitoringu serca, również znalazło się pytanie dotyczące wartości, jakie ta usługa ze sobą niesie. Korzyści jakie dostrzegają Pacjenci rozkładają się następująco:

Szybkie wezwanie pogotowia w razie problemów, dostęp do lekarza 24/7 oraz możliwość wykonania badania EKG bez ograniczeń – to 3 korzyści związane z bezpieczeństwem, spośród których Pacjenci mieli wskazać jedną najistotniejszą. Opinie podzieliły się po równo. Żaden z benefitów nie przeważył pozostałych (próba ok. 300 Pacjentów).

Powyższe 3 główne korzyści wynikają tak naprawdę z poczucia BEZPIECZEŃSTWA, które Pacjenci otrzymują będąc klientami naszej placówki. Warto dodać, że ta wartość dostrzegalna jest niezależnie od tego, czy Pacjent często korzysta z usługi, badając się systematycznie, czy też jedynie sporadycznie w momencie gorszego samopoczucia.

Z kolei łatwa rejestracja, zdalna diagnostyka oraz szybka pomoc to 3 główne zalety telemedycyny wymieniane w tym roku przez Pacjentów w badaniu przeprowadzonym przez BIOSTAT (próba 1000 respondentów):

Za najistotniejszą zaletę telemedycyny najczęściej uznawano możliwość łatwej i szybkiej rejestracji na odległość. Podczas bieżącej edycji na ten aspekt wskazywano częściej, niż dwa lata temu. Odsetek wskazań tej opcji wzrósł z 38,2% do 52,2%. BIOSTAT

W tym badaniu widać też, że na pierwszym miejscu, nieświadomi dokładnej definicji telemedycyny Pacjenci jako zaletę podają łatwą i szybką rejestrację, która jest istotna, ale nie najważniejsza. To pokazuje, jak duża jest jeszcze potrzeba edukowania i zwiększania świadomości na temat możliwości płynących z telediagnostyki i telemonitoringu dla osób fizycznych.

Zaangażowanie Pacjentów równie ważne, co wsparcie lekarzy

W raporcie Future Health Index 2019 mocno zaakcentowana została konieczność umożliwienia Pacjentom zarządzania własnym zdrowiem dzięki wsparciu nowych technologii. Telemedycyna ma ogromny potencjał do poprawy doświadczenia Pacjentów związanego z opieką medyczną i oraz zwiększenia zaangażowania w dbanie o własne zdrowie poprzez pełną kontrolę wyników badań wraz z informacją/komentarzem.

W Telemedycynie Polskiej wiemy, że za dostępem do wyników (za pośrednictwem wearables lub aplikacji mobilnej) powinien znajdować się jeszcze dostęp do kontaktu z lekarzem, edukacja Pacjenta w kontekście utrzymania dobrego stanu zdrowia. Pożądanym efektem są tzw. proof of benefits, czyli: zmiana nawyków żywieniowych, trybu życia oraz regularnych badaniach – a w ślad za nimi idzie realna poprawa stanu zdrowia.

Co więcej, jak wynika z poniższego slajdu, osoby mające dostęp do swoich cyfrowych danych medycznych (eng. DHR – digital health record) średnio o 20% lepiej oceniają jakość opieki medycznej, niż te, które takiego dostępu nie mają.

Oczywiście, rola lekarza w aktywizacji Pacjentów w korzystaniu z rozwiązań telemedycznych jest niezastąpiona. Dane sugerują, że potencjał wykorzystania technologii cyfrowych dla zdrowia przez osoby fizyczne zwiększy się, jeśli korzystanie z tych technologii będzie zalecane przez pracowników służby zdrowia. Co więcej, w Future Health Index 2019 czytamy, że rosnąca liczba pracowników służby zdrowia, którzy korzystają z rozwiązań takich jak cyfrowa dokumentacja zdrowotna i telekonsultacje, odnotowuje większą satysfakcję z pracy.

Według danych pochodzących z raportu FHI 2019, już teraz 77% lekarzy używa minimum 1 rozwiązania z obszaru digital health technology, w tym aplikacji monitorujących parametry życiowe. Tym samym wpasowujemy się w średnią pozostałych 14 państw, która wynosi 78%.

Potencjał rynku telemedycznego

Zainteresowanie nowymi technologiami w medycynie nie słabnie – zebraliśmy dane, które rzucają światło na potrzeby, które pojawiają się na horyzoncie i czekają na zaadresowanie przez uczestników rynku.

Duży potencjał widać w podsumowaniu raportu BIOSTAT „Telemedycyna w oczach Polaków”, gdzie odnotowano 87,5% odpowiedzi twierdzących na pytanie dotyczące zainteresowania telemedycyną w przyszłości. Pytanie brzmiało „Czy był(a)by Pan(i) zainteresowany/a skorzystaniem z usług telemedycznych w przyszłości?”, powiedział nam Prezes BIOSTAT, Rafał Piszczek.

Czytając raport z powyższego badania, zapytaliśmy również o charakterystykę respondentów. Byliśmy ciekawi tego, jak bardzo zdywersyfikowana była grupa odpowiadających – czy byli to jedynie Pacjenci, czy może również pracownicy służby zdrowia . Byliśmy zainteresowani tym, jak bardzo świadomi są mieszkańcy Polski, jeśli chodzi o telemedycynę.
Rafał Piszczek, Prezes Biostat:
Badanie miało charakter ogólnopolski. Zostało zrealizowane wśród losowo wybranych mieszkańców Polski. Respondentami badania byli wyłącznie pacjenci. Grupa była mocno zdywersyfikowana pod względem wielkości miejsca zamieszkania. Najbardziej liczną grupę stanowili mieszkańcy miast od 20 do 100 tys. mieszkańców – 22,9%, zaś najmniej liczną – mieszkańcy miast do 20 tys. mieszkańców – 10,7%.

Odwołując się do sytuacji na rynku, w tym szybko starzejącego się społeczeństwa oraz ograniczanego dostępu do opieki kardiologicznej, nasi Pacjenci podają, że głównymi powodami korzystania z usług naszej firmy jest przede wszystkim: potrzeba monitoringu serca w trakcie choroby i w ciągu pierwszego roku po wystąpieniu incydentu kardiologicznego:

Zauważyliśmy, że osoby cierpiące na schorzenia kardiologiczne coraz większą wagę przywiązują do profilaktyki oraz potrzeby diagnostyki kardiologicznej. Bardzo liczy się doświadczenie kadry medycznej oraz profesjonalna ścieżka koordynowania dalszej ścieżki prowadzenia Pacjentów, zarówno tych obciążonych schorzeniami kardiologicznymi – chcących się zdiagnozować, jak i tych chorujących – potrzebujących stałego całodobowego wsparcia.

W kontekście poznania rynkowego potencjału, w ostatnim badaniu satysfakcji Pacjentów Telemedycyny Polskiej, zapytaliśmy również dodatkowo o zainteresowanie innymi specjalizacjami, niż kardiologia. Około 30% badanych wyraziło zainteresowanie telemedycznymi usługami w innych dziedzinach medycyny. Wśród nich wskazano wiele specjalizacji, ale wyróżnić należy dwie grupy – diabetologię oraz dwie specjalizacje związane z układem ruchowym – reumatologię i ortopedię. dane te w kontekście coraz szybciej starzejącego się społeczeństwa pokazuje, które potrzeby można jeszcze zaadresować oferując telemedyczne rozwiązania na rynku.

Co przed nami?

Naturalnie za potencjałem na horyzoncie pojawią się wyzwania oraz potrzeby, które trzeba będzie w najbliższej przyszłości zaadresować. Dużą uwagę powinniśmy skupić na adaptacji nowych rozwiązań technologicznych, by były one w pełni wykorzystywane przez Pacjentów oraz dostępne dla personelu medycznego. Przy czym kluczowe powinno być bezpieczeństwo danych, a szczególnie ich gromadzenie, przetwarzanie oraz wymiana w oparciu o standard HL 7.

Wyzwaniem będzie również: utrzymanie wysokiej jakości obsługi Pacjenta telemedycznego, oraz zwiększenie dostępności usług medycznych świadczonych zdalnie, co potwierdza raport FHI. Czytamy w nim, że osoby zapytane o powody korzystania z narzędzi telemedycznych odpowiadały następująco:

  • Bezpieczeństwo oraz standaryzacja danych dotyczących zdrowia
  • Bardziej przystępne (łatwe w użyciu) aplikacje / produkty
  • Polecenie rozwiązania telemedycznego przez pracownika służby zdrowia
  • Łatwe udostępnianie danych medycznych pracownikom służby zdrowia

W Polsce elementy, które powinny ulec poprawie to: większa dostępność do zdalnej opieki medycznej dla całego społeczeństwa, w tym refundacja rozwiązań telemedycznych oraz podjęcie natychmiastowego leczenia w nagłych wypadkach. Wsparciem w tych obszarach będzie EDM (elektroniczna dokumentacja medyczna agregująca rzetelne dane na temat Pacjenta) oraz odpowiednio dostosowane regulacje w zakresie e-zdrowia.

Pacjent oczekuje realizacji świadczeń medycznych w ramach spójnej i dostępnej opieki

Podstawą jest technologia. Jej odpowiednia implementacja i umiejętne wykorzystanie pozwolą na personalizację świadczenia medycznego. Dzięki technologii już teraz wiedzę o Pacjencie możemy pozyskiwać na różnych etapach świadczenia usługi i za pomocą różnych narzędzi – trzeba ją tylko umiejętnie wykorzystać i przy jej pomocy oferować wysokiej jakości opiekę medyczną. W przyszłości ważna dla telemedycyny i predykcji schorzeń będzie architektura informacji, sposób gromadzenia i przetwarzania danych, a także ich centralizacja – komentuje Anna Szymczak, Prezes Telemedycyny Polskiej S.A.

Według informacji prezentowanych w raporce TGR konieczne jest wprowadzenie interoperacyjności, która umożliwi „niezakłócony obieg danych” wśród wszystkich elementów wewnątrz centralnych systemów, placówek oraz platform medycznych. Pomocne będzie także wdrożenie i upowszechnienie e-dokumentacji oraz autoryzacji i identyfikacji Pacjentów. Również Ministerstwo Cyfryzacji podkreśla już dziś wagę i korzyści jakie niesie za sobą informatyzacja służby zdrowia.

W Telemedycynie Polskiej S.A.  obok technologii dostrzegamy drugi ważny element budujący branżę telemedyczną – ekosystemy i  efektywną współpracę pomiędzy wyspecjalizowanymi ich podmiotami. Opieka w ramach ekosystemu zapewni zintegrowany przepływ informacji, z jednej strony eliminując ryzyko niekompatybilnych danych, z drugiej zaś umożliwi redukcję kosztów obsługi Pacjenta i realizację usług w modelu Value Based Care, tj. umożliwiającym zestawienie oczekiwanych celów z osiąganymi efektami leczenia – Anna Szymczak, Prezes Telemedycyny Polskiej S.A.

Źródła oraz pełne wersje raportów możesz zobaczyć tutaj: